AVRUPA BİRLİĞİ EĞİTİM POLİTİKASI VE  PROGRAMLARI

Avrupa Birliği, ortak eğitim politikasının oluşmasında 1970’lerin başı özellikle 1974 yılı önemli bir yıl olmuş ve konu ile ilgili çalışmalar 1976 yılında yapılan “Bakanlar Konseyi” toplantısı sonunda “AB Eğitim Komisyonu”nun oluşmasını sağlamıştır.Daha sonra, eğitim konusu Maastricht Antlaşması ile AB’nin kurucu antlaşmalarına girmiştir. Anılan antlaşmayla birlikte yürürlüğe giren hükümler, Birliğin gerek kuruluşundan bu yana gerekse günümüzde be­lirlediği eğitim politikaları ve hedefleri konusundaki kararlılığını göstermek­tedir. Nitekim ekonomik ve siyasi bütünleşmenin AB genelinde sağlanabilme­si için, yurttaşlık ve mesleki eğitim yaşamsal bir önem taşımaktadır. Buna ek olarak, 1992 yılında iç pazarın gerçekleşmesiyle, AB'de birçok alanda teknolojik ve toplumsal değişimler olmuş, gençlerin de bu değişimler yönünde becerilerini geliştirmeleri ve üretim sürecine daha etkin katılmaları gerekmiştir. Bu a-maçla AB Komisyonu, Kasım 1993 tarihinde "Yeşil Kitabı" ve "111.Avrupa Gençlik Programını" kabul etmiştir.Yeşil Kitap'ta, işgücüne teknolojideki değişimlere uygun nitelik kazandı­rılmasında girişimcilik ruhunun ve mesleki-teknik eğitimin önemi vurgulan­mış, mesleki-teknik eğitimde sistemli bir yaklaşımın izlenmesi gerekliliği be­lirtilmiştir. Bu sistemli yaklaşımın içinde, eğitim ve işgücü piyasasının değiş­ken eğilimleri göz önüne alınarak işletme-içi iş gören eğitimi ve yönetim dü­zeyinde yapılacak eğitimler de yer almaktadır.

Avrupa Birliği'nde pek çok alanda ortak politikalar uygulanırken eğitimde özellikle de, "genel eğitimde" ulusallık ve karışmama ilkeleri geçerliyken, "mesleki eğitimde" giderek artan bir işbirliği ve uyumlaşma geçerlidir. Eğitim işbirliği, AB hareketinin önemli bir parçasıdır. Uluslar arasında ya­kınlaşmanın en önemli koşulu, yaşam biçimlerini anlamaya çalışmak, dillerini öğrenmek ve onlarla daha yoğun ilişkiler kurup geliştirmektir. AB Antlaşma­ları, yurttaşlarına istedikleri üye ülkede yaşama ve çalışma hakkı tanımakta­dır. Bu hakkın gerçekleşmesi için dil ve yönetim alanlarındaki engeller orta­dan kaldırılmalıdır. Diğer bir deyişle, çok dilli ve çok kültürlü bir Avrupa ya­ratılmasında eğitim, AB ülkelerinin tamamında temel bir Önceliktir. Yurttaşla­rın birbirlerini daha yakından tanımalarıyla farklı kültür, dil ve anlayışlar ara­sında etkileşim yaratma, başarılı uygulamaları ve deneyimleri karşılıklı pay­laşma ve Avrupa'nın gelecekteki yöneticileri olacak gençlerin Avrupalı bir eğitim ve bilinçle yetiştirilmesi esas alınmaktadır.

AB eğitim ilkelerinin temel amacı, üye ülkeler arasında işbirliğini ve da­yanışmayı artırmak, üye ülke yurttaşları arasındaki karşılıklı anlayışı özen­dirmek ve Avrupalılık bilincini aşılamak, bu süreçte öğrenci ve öğretmenlerin ar-ge alanlarına etkin katılımlarını sağlamak, uluslararası rekabet gücü yüksek bir Avrupa yaratmak için tüm yurttaşlara yüksek nitelikli eğitim sunmak ve bunu yaşam boyu sürdürmek şeklinde özetlenebilir.Çok dilli ve çok kültürlü bir Avrupa yaratılmasında, eğitim konusu, Avru­pa ülkelerinin tamamında temel bir öncelik olmakla birlikte, eğitim sistemle­rinin yapıları hem ülkeler arasında hem de bazı ülkelerin kendi içlerinde fark­lılık göstermektedir.

Hızlı ve sürekli bir değişim içinde olan eğitim sektöründe, Avrupa Birliği farklı görüş ve iyi uygulamaların paylaşıldığı bir 'forum' özelliği taşımakta­dır. Bu alanda Avrupa Birliği ortak bir eğitim politikasına sahip değildir. Her üye ülke kendi eğitim sisteminin mevzuatından, içerik ve yapısından sorum­ludur.

Avrupa Birliği, eğitimde her ülkenin kendi ulusal modellerini uygulaması­nı beklemekle, ortak bir eğitim modeli kullanmamakla ve teşvik etmemekle birlikte, olmazsa olmaz birkaç şartı eğitim politikalarında dile getirmektedir. Bunlar; ortak bir mesleki eğitim politikası ve mesleki eğitimin yaygınlaştırıl­ması, dikey eğitim modellerinden yatay eğitim modellerine geçilmesi; zorunlu eğitim sürelerinin artırılması ve zorunlu eğitim tamamlanmadan en az iki ya­bancı dil öğretilmesi gibi politikalar üzerinde durmaktadır.

AB'de halen tüm üye ül­kelerin eğitim uygulamalarındaki durumu da şöyle özetlenebilir; AB'nin Eğitimde Ortak İlke ve Anlayışları üye ülkeler arasında, dil öğretimi, kültürlerin tanıtılması, çevrenin korunması vb. alanlarda işbirliği, mesleki yeterlilik belgelerinin ve diplomalarının tanınmasına yönelik alışmaların teşvik edilmesi, eğitim işbirliği, Avrupa bilincinin aşılanması, Ar-Ge çalışmalarına katılımın sağlanması, tüm üye ülkelerde eğitimde niteliğin yükseltilmesi, kaynaklara kolay erişim, fırsat ve olanak eşitliği, yaşam boyu öğrenme, insan hakları eğitimi, ortalama 10-12 yıllık zorunlu eğitim, yeteneklere göre yönlendirme.

Diğer yandan; çağın gerektirdiği ortak becerilerin kazandırılması da eği­timden beklenen en önemli işlev olarak görülmektedir. Bunlar.

Temel Bilgiler (Fen, matematik, teknoloji, kültürler tarihi, vb.)

Zihinsel Beceriler (öğrenmeyi öğrenme, araştırma, çok boyutlu düşün­me, sentezleme, sorun çözme, vb.)

Teknik Beceriler (Bilişim teknolojilerinin kullanımı)

İletişim Becerileri (en az iki yabancı dil bilme, yazılı ve sözlü ifade edebilme,

Kişisel Beceriler (Duyuşsal zekayı geliştirme, yeteneklerin ve özellikle­rin farkında olma, bağımsız karar verebilme, vb.)

Sosyal ve Kültürel Beceriler (Farklılıkları kabul etme, barış içinde bir arada yaşayabilme, örgütlenme, önderlik, vb.)

Ekonomik Beceriler (Ekonomik çevreyi anlama, girişimcilik, bilgi ve becerileri, iş etiği, vb.)

Çevre Becerileri (Doğal dengeyi koruma, gözlemleme, yenilenebilir kaynaklara yönelme, vb.)

AB Ülkelerinin Ortak Eğitim Hedefleri

Eğitim-öğretim niteliğinin ve etkinliğinin artırılması,

Eğitim-öğretim sistemlerine herkesin erişiminin ve yararlanmasının sağlanması,

Eğitim-öğretim sistemlerinin dünyaya açılması

Öğretmen ve eğitmenlerin yetiştirilmelerini çağın koşullarına uygun hale getirilmesi ve Bilgi toplumu için temel becerilerin geliştirmesi

  Bilişim teknolojilerine herkesin ulaşılabilirliğinin sağlaması

Matematik, fen bilimleri, ve teknoloji alanlarının geliştirilmesi ve bu alanlara ilginin artırılması

Finans ve insan kaynaklarının en iyi şekilde kullanımının sağlaması

Eğitim-öğretim sistemi ile çalışma yaşamı, bilimsel araştırmalar ve toplum arasındaki ilişkilerin genişletilmesi ve güçlendirilmesi

Girişimcilik ruhunun geliştirilmesi

Yabancı dil öğrenimini geliştirilmesi

Yaşam boyu eğitimin sağlanması

Ülkeler arası hareketliliği ve değişimlerin artırılması

Avrupa işbirliğinin güçlendirilmesi.

olarak sıralanmış ve bunların bir kısmı 2010 Lizbon hedeflerinde yer almıştır. 2010 yılına kadar, dünyanın en rekabetçi ve en dinamik bilgi ekonomisine ve daha iyi iş ve daha büyük toplumsal uyumun sağlandığı sürdürülebilir büyü­meye sahip Avrupa'nın yaratılması olarak stratejik bir hedef koymuştur. (Avrupa Birliği Politikaları, Duru B., Atabay S., vd.,Mayıs 2007, s. 158-163)

I-AVRUPA BİRLİĞİ EĞİTİM PROĞRAMLARI:

AB Eğitim Programları, SOCRATES (Genel Eğitim Programları), LEONARDO DA VINCI (Mesleki-Teknik Eğitim Programı) ve YOUTH (Gençlik Programı) olmak üzere üç alt programdan oluşmaktadır.

Socrates Programı tüm düzeylerde eğitimde Avrupa boyutunun güçlenmesini, eğitimin tüm alanlarında fırsat eşitliği oluşmasını ve üye ülkelerde işbirliği içerisinde yürütülecek bir dizi etkinlik yoluyla eğitimde kalitenin gelişmesine katkı yapmayı amaçlamaktadır. Türkiye de Socrates Programının bu eylem alanları içerisinde yer almaktadır ve olabildiğince işbirliği yapmaya çalışmaktadır. Avrupa Birliği eğitim programları içerisinde, ayrıca, mesleki eğitim alanında işbirliğini sağlamak ve politikaları ve uygulamaları desteklemek için Leonardo da Vinci ve gençlerin bireysel çalışmalarını desteklemek ve iletişimlerini sağlamak amacı ile kurulmuş Youth Gençlik Programı da yer almaktadır.(Avrupa Birliği Sürecinde Türk Eğitim Sistemi,Sorunlar ve Çözüm Önerileri., Gedikoğlu t., Sh.67)

II-SOCRATES (Genel Eğitim Programları):

AB sözleşmesinin (EC Treaty) 149 ve 150. maddelerine dayanır. 149. Paragraf, AB'nin daha iyi eğitim seviyesine ulaşabilmesi için uygulaması gereken eylem planını içerir. Temelinde AB üye ülkelerinin işbirliği yatar. Program, Birlik vatandaşlarının "yaşam boyu öğrenme" [lifelong learning] olanağını hedefler.

Socrates, Avrupa Birliği'nin genel eğitim alanındaki eylem programıdır. Program aşamalar halinde planlanıp uygulamaya konmaktadır. Bu eğitim programı, Avrupa Birliği Antlaşmasının bazı maddelerine dayanılarak hayata geçirilmiştir. Söz konusu maddelere göre, AB üye devletlerle yakın işbirliği içinde, bir dizi eylemi uygulamaya koyarak eğitimde kalitenin geliştirilmesine katkıda bulunacaktır. Antlaşma, aynı zamanda, Birliğin bütün vatandaşlarının hayat boyu öğrenme imkanlarını geliştirme taahhüdünü de içermektedir.

        I.Etap 1994-2000 yılları arasında uygulanmıştır. Birinci etap programın yatay önceliği her türlü ayrımcılıkla mücadele edilmesi olarak belirlenmiş ve program 2000 yılında sona ermiştir.

        II.Etap 2000-2007 yıllarını kapsamaktadır. II.Etap programın amacı sosyal entegrasyon, eğitim-yeteneklerin tanınmasında ortak yöntemler ve eğitim kalitesi olarak belirlenmiştir.

        III.Etap başlangıc tarihi 2008 yılıdır ve hedef olarak her Avrupalı için en az iki Avrupa dili öğrenilmesidir.

Bütçesi EUR 1,850 milyon tutar (7 yıllık).

Genel olarak amacı, bütün eğitim kademelerinde Avrupa boyutunu güçlendirmek, bütün eğitim alanlarında fırsat eşitliğini geliştirirken, geniş eğitim kaynaklarına ülkeler üstü erişimi kolaylaştırmak, Avrupa Birliği dillerinin, özelikle de az kullanılan ve öğretilen dillerin nicel ve nitel olarak gelişimini teşvik etmek, eğitim alanında işbirliği ve hareketliliği desteklemek ve bu bağlamda engelleri ortadan kaldırmaya yardımcı olmak, öğrencilere ve eğitim personeline Avrupa’daki farklı kültürleri, dilleri ve düşünce yapılarını tanıtmak,Öğrencilere kişisel gelişimleri, gelecekteki kariyerleri ve aktif bir Avrupa vatandaşı Olmaları yolunda gerekli olan temel yaşam becerilerini elde etmeleri için yardım etmek, okullar ve öğretmen yetiştiren kurumlar arasında uluslar arası işbirliği ve değişimi teşvik etmektir.

•        Avrupa'da, eğitim alanında insanların ülkelerarası hareketliliği,

•        Eğitim alanında yeniliği ve kaliteyi arttırmayı hedefleyen, ülkelerarası işbirliği ve ortaklıklara dayanan projelerin geliştirilmesi

•        Yabancı dil yeteneklerinin geliştirilmesi ve farklı kültürlerin anlaşılması,

•        Eğitimde bilgi ve iletişim teknolojilerinin kullanımı,

•        Karşılıklı bilgi, tecrübe ve iyi uygulama örneklerinin aktarımını kolaylaştıran ülkelerarası işbirliği ve iletişim ağları,

•        Eğitim sistemleri ve politikalarının karşılaştırmalı olarak incelenmesi ve gözlenmesi,

•        Karşılıklı bilgi değişimi ile yeniliklerin ve iyi uygulama örneklerinin yayımına yönelik faaliyetler, bu programın desteklediği ve öncelik verdiği konular arasındadır.

SOCRATES Programları doğrudan AB Komisyonu tarafından yürütülen Merkezi Projeler ve Ulusal Ajanslar tarafından yürütülen Değişim-Hareketlilik Projelerinden oluşur. Merkezi Projeler Belçika-Brüksel’de bulunan Technical Assistance Office-TAO tarafından değerlendirilir. Türkiye’de bu amaçla 2002 yılında DPT bünyesinde Ulusal Ajans Kurulmuştur. Ulusal Ajans AB Eğitim ve Gençlik Programları değişim ve hareketlilik projelerini organize etmek amacıyla çalışan bir kuruluştur.

Başvuru Şartları ve İşlemleri;  Çoğu durumda, bireyler (öğrenciler, öğretmenler, vb.) programlarda sadece kendi bağlı oldukları kurumlar aracılığıyla  başvuruda bulunabilirler. (Fakat Comenius Dil Öğretmenliği uygulaması bunun dışındadır.) Genel olarak, İlköğretim ve okul öğrencileri ( kreşten orta öğrenime kadar), üniversite öğrencileri, aday öğretmenler, aday dil öğretmenleri, yetişkin öğreniciler, okul öğretmenleri (ilköğretimden yüksek öğretime kadar), dil öğretmenleri, öğretim elemanları, diğer öğretmenler, öğretmenlik yapmayan eğitim personeli (Kurum müdürleri, danışmanlar, müfettişler, vb.) ve eğitim kurumlarında çalışanlar, devlet memurları ve kuruluşlar da başvuru yapabilirler.

Ayrıca, öğretim elemanları üniversitelerinin kurumsal sözleşmelerini kullanarak yurt dışında bir üniversitede öğretim görevliliği yapabilirler, yeni bir müfredat (lisans eğitiminden lisan üstü düzeylere kadar), diğer ülkelerden ortaklarla birlikte bir Avrupa modülü veya yoğun bir programın tasarlanmasına ve geliştirilmesine yardım edebilirler, yurt dışında alınan eğitimlerin ve kredilerin tanınmasına yönelik olarak kendi üniversite/fakülte/anabilim dallarında Avrupa Kredi Transfer Sisteminin (ECTS) uygulanmasını sağlayabilirler, yurt dışından işbirliği yapılan üniversitelerle öğrencilerinin mübadele edilmesini görüşebilirler, özel bir disiplin alanı veya disiplinler arası bir konu ile ilgili olan bir Avrupa Akademik Uzmanlık Ağını (European Thematic Network) koordine edebilir veya bu ağın bir ortağı olabilirler, dillerin öğretilmesi (Lingua), eğitimde yeni teknolojilerin kullanılması (Minerva) ve eğitim sistemlerinin analizi (Gözlem ve Yenilik) gibi alanlardaki işbirliği projelerini koordine edebilir veya projelerin ortağı olabilirler.

Merkez çalışmaları için AB Komisyonuna başvuru yapılması gerekmektedir. Bunun dışında kalan faaliyetler için Ulusal Ajansa başvuru yapılabilir.

III-SOCRATES’İN ALT PROGRAMLARI;

Socrates Programı sekiz eylem alanından (alt program) oluşmaktadır ve özet olarak aşağıdaki türde faaliyet/projelerle uygulamaya geçirilmektedir.  

•        Erasmus: Yüksek Öğretim

•        Comenius: Örgün Eğitim - Üniversite Öncesi Okul Eğitim

•        Grundtvig: Yaygın Eğitim - Yetişkin Eğitimi ve Hayat Boyu Eğitim

•        Minerva: Açık - Uzaktan Eğitim ve Eğitimde Bilgi ve İletişim Teknolojileri

•        Lingua: Avrupa Dilleri Eğitimi

•        Observation and Innovation- Eğitim Sistemleri / Politikalarının İzlenmesi ve Bu Alanlarda Yenilik

•        Joint Actions: Diğer Avrupa Programları ile ortak eylemler

•        Accompanying Measures: Diğer Eylem Alanlarında Yer Almayan Destek Tedbirleri

olmak üzere sekiz alt programdan oluşmaktadır.

1-Erasmus-Yüksek Öğretim:

            Socrates Programı bünyesinde yer alan Erasmus, Socrates programlarından yüksek öğretim düzeyindeki işbirliğini  düzenleyen programdır. Avrupa Birliği ülkelerinde 1987'den beri uygulanmakta olup 1995'te Socrates programları kapsamına alınmıştır. Şimdiye kadar oldukça yüksek sayıda öğrenci değişimi yapılmış olması nedeniyle AB Eğitim ve Gençlik Programlarının en dikkate değer programı olduğu söylenebilir.

Bu programın amacı, Avrupa'da yüksek öğretimin kalitesini artırmak ve Avrupa boyutunu güçlendirmektir. Erasmus programı, belirtilen amaçları; üniversiteler arasında ülkelerarası işbirliğini teşvik ederek, öğrencilerin ve eğitimcilerin Avrupa'da karşılıklı değişimini sağlayarak ve programa katılan ülkelerdeki çalışmaların ve alınan derecelerin akademik olarak tanınması ve şeffaflığın gelişmesine katkıda bulunarak gerçekleştirmeye çalışmaktadır.

Erasmus bir burs programı değildir. Sadece öğrenci değişimi yapabilen kurumların öğrencilerine bireysel olarak gittiği ülkeye göre değişebilen miktarda maddi katkı sağlanır. Türkiye'den giden öğrenciler için bu destek, 2004-2005 dönemi için, 500 Euro sabit ödemenin yanında aylık 300 Euro olarak belirlenmiştir.

Programa katılabilmek için öncelikle yüksek öğretim kurumlarının tüzel kişilik olarak Erasmus programına katılım hakkı elde etmek için Erasmus Üniversite Beyannamesi'ne (EÜB) (Erasmus University Charter-EUC) başvurup AB Komisyonu'ndan onay almaları gerekmektedir. EÜB, üniversitelere Erasmus programı tarafından desteklenen faaliyetlere katılım hakkını verir.

Öğrenci değişimi (Student mobility): Yüksek öğretimin ilk yılındaki öğrenciler hariç, doktora dahil olmak üzere öğrencilere, üniversiteler arasında varılan ikili anlaşmalar ve düzenlemeler çerçevesinde, diğer katılımcı ülkedeki bir üniversitede veya yüksek öğrenim kurumunda 3-12 ay eğitim desteği (Erasmus hibesi) sağlanmaktadır. Önlisans, lisans, yüksek lisans ve doktora düzeyinde öğrenci değişimi yapılır. Ancak, uygulamada lisans ve yüksek lisans düzeyindeki değişim ağırlıklıdır.

Öğrenci ve öğretim elemanı değişimi için Erasmus İkili Anlaşmasına (Erasmus Bilateral Agreement) sahip taraflardan birinin AB üyesi ülkeden olması gerektiği hususu, şu an için üye olmayan ülke Türkiye'den olan bölüm/fakültenin anlaşmalı olduğu bölüm/fakültenin AB üyesi bir ülkeden olmasını zorunlu kılmaktadır. Başvurabilen öğrencilerin, yüksek öğretim kurumlarınca seçilmesinde kullanılacak ağırlıklı değerlendirmede başarı düzeyi (%50), yabancı dil durumu (%40) ve mülakat (%10) etkili olacaktır.  Öğrencinin akademik başarı ortalaması 70/100 olmalıdır. Bir kişi, hayatında ancak bir kez Erasmus öğrencisi olabilir. Dolayısıyla, önlisans, lisans, yüksek lisans yahut doktora programlarından herhangi birine ancak bir defa katılınabilir.

Öğretim Elemanı Değişimi; Erasmus programı; diğer bir Avrupa ülkesinde işbirliği yapılan üniversitenin resmi müfredatının içinde yer alan genellikle kısa süreli dersleri misafir olarak verecek öğretim elemanına destek sağlamaktadır. Verilen destek, misafir olunan ülkede ders verme sonucu ortaya çıkan ek masraflara katkı olarak düşünülmektedir. Bu değişim 1 hafta (asgari sekiz ders saati) ile 6 ay arasında olabilir. Bu değişim için destek 800 ila 2000 EURO arasındadır.

Söz konusu değişim organizasyonu Amaçları; Öğrencilerin diğer katılımcı ülkelerde, işbirliği yapılan kurumlarda misafir olarak kaldıkları süreleri ve yaptıkları çalışmaları karşılıklı tanınması, öğretim elemanlarının akademik programlara tam olarak bütünleştirilmiş kısa süreli dersleri (veya görevleri) misafir öğretim üyesi sıfatıyla sorunsuz verebilmesi, Avrupa Kredi Transfer Sistemi (ECTS) ve Diploma Eki (DE) uygulamalarının gerçekleştirilebilmesidir.

Avrupa Kredi Transfer Sistemi - AKTS (European Credit Transfer System-ECTS): Avrupa sathında yaygınlaştırılan ders ve kredileri standartlaştırarak öğrenci değişimini kolaylaştıran bu sistem sayesinde misafir olunan ülkede geçirilen zaman ve harcanan emeğin öğrencinin kendi üniversitesi tarafından tamamen tanınması sağlanmaktadır.

Yoğun Programlar (Intensive Programmes): Avrupa boyutu içermek ve yaygın olarak işlenmeyen bir konuda olmak kaydı ile kısa süreli (10 günden 3 aya kadar) ortak yoğun program düzenleyen üniversitelere maddi destek verilebilmektedir.YP, daha çok bir yaz okulu tarzındadır, Bu, her okuldan ilgili 1-2 akademisyen ve 3-5 öğrencinin katılımıyla gerçekleşen yoğun bir grup çalışması olarak düşünülebilir.

Müfredat Geliştirme Projeleri (Curriculum Development): Farklı ülkelerden en az üç yüksek öğretim kurumu bir araya gelerek bir akademik program, bir modül, veya bir yüksek lisans programı geliştirebilirler. Bu projeler tüm akademik alanlarda yapılabilir. Bu tür projeler, sadece akademisyenlerin katılabileceği bir alandır.

Akademik Uzmanlık Ağları (Thematic Networks-TN):Yüksek öğretimin bölümleri ve diğer ortaklar (örneğin, akademik organizasyonlar veya profesyonel kurumlar) arasında işbirliği anlamına gelmektedir.

Üniversiteler, Erasmus Üniversite Beyannamesi, Müfredat Geliştirme, Yoğun Programlar, Akademik Uzmanlık Ağları projeleri ve ECTS için Teknik Destek Bürosu'na (Technical Assistance Office-TAO) gerekli işlemleri yapmak suretiyle ayrı ayrı müracaat etmek zorundadırlar. Erasmus Üniversite Beyannamesi alan yüksek öğretim kurumları, Değişim Organizasyonu, Öğrenci Değişimi, Öğretim Elemanı Değişimi ve AKTS hibeleri için Ulusal Ajans'a  başvururlar. Bu başvuruların ardından, kaynak dağılımı, kaynağın talebi karşılama oranı ve kurumların performansları dikkate alınarak, kaynağın kullanımını belirleyen şartları ve ilkeleri içeren sözleşmelere istinaden kurumlara aktarılır.

2-Comenius: Örgün Eğitim - Üniversite Öncesi Okul Eğitim:

Okul öncesi eğitimden, yükseköğretime kadar olan eğitim kademelerini ilgilendiren bir programdır.

Bu programın genel olarak amaçları arasında; daha kaliteli eğitmen yetiştirmek, denenmemişi denemek, sadece yaşanılan ülkenin değil  diğerlerinin de sorunlarını anlaya sağlamak, etkili öğretim materyalleri geliştirmek ve denemek, ortaya ürün koymak, uygulamak, yöntem geliştirmek, çok kültürlülükten yararlanmak, vb. sayılabilir.

        Comenius, C1-Okul Ortaklıkları

 a)Okul Projeleri: socrates programına katılan ülkeler arasında en az üç okul ortak ilgi alanında birlikte çalışma yapar.

 b)Dil Projeleri : Yabancı dil öğrenimi amacı ile üye ülkelerden iki okul arasında öğrenci değişimi kapsayan çalışmalar

 c)Okul Gelişim Projeleri:en az üç ülkeden en az üç kurumla yürütülen çalışmalardır.

        C2-Okul Eğitim Kadrosunun Eğitimi

a)Çok Yönlü Avrupa İşbirliği Projeleri

b)Bireysel Yurtdışı Eğitim Destekleri

         C3-Comenius Uzmanlık Ağları projelerinden oluşmaktadır.      

Comenius programlarından, kreş eğitiminden yükseköğretime kadar olan formel eğitim kademelerinde yer alan eğitim kurumları, öğrenciler, öğretmenler, eğitim kurumları, eğitim planlayıcıları ve üniversitelerin öğretmen eğitimi veren eğitim fakülteleri ile onların öğrenci-öğretim elemanı ve mezunları yararlanabilir.

3- Grundtvig: Yaygın Eğitim - Yetişkin Eğitimi ve Hayat Boyu Eğitim:

En geniş anlamda yetişkin eğitimi vasıtasıyla hayat boyu öğrenmenin erişebilirliğini,mevcudiyetini, kalitesini ve Avrupa boyutunu geliştirmeyi, temel niteliklere sahip olmaksızın okulda ayrılanlar için gelişmiş eğitim fırsatları geliştirmeyi ve alternatif öğrenme yolları ile yeniliği teşvik etmeyi amaçlamaktadır.

Örgün eğitim sistemi içersinde öğrenmeye ek olarak bu yaygın gayri resmi veya otonom tabanda yer alan eğitimleri kapsamaktadır.

SOCRATES Programı yaşam boyu öğrenim ve yetişkin eğitimi modülüdür.

G1 Avrupa İşbirliği Projeleri,

G2 Öğrenme Ortakları,

G3 Yetişkin Eğitimi Personeline Bireysel Eğitim Destekleri ve

G4 Bilgi ve İşbirliği Ağları alt programlarından oluşur.

Bu program çerçevesinde kar amacı gütmeyen yetişkin eğitimi veren tüm kuruluşlar, bunların yararlanıcıları ve program yürütücüleri programdan yararlanabilirler.

Türkiye’de Grundtvig Programı (Yetişkin Eğitimi) 25 yaşın üstündeki yetişkinler ile 25 yaş altında olup da örgün eğitimden faydalanamayan gençlerle ilgili olarak faaliyet gösteren Mesleki kuruluşlar, sendikalar, yetişkin eğitimi kurumları, yerel idareler, bölgesel kuruluşlar; yerel, bölgesel ve ulusal düzeydeki Sivil Toplum Kuruluşları, hapishaneler, hastaneler, yaşlı evleri vb. kurumları kapsar.

Grundtvig, Avrupa'da yaşlanan nüfusun eğitiminde karşılaşılan zorlukların gider­ilmesini ve yetişkinlerin kendi bilgi ve yeteneklerini geliştirmeleri için gerekli yolları bulmalarına yardımcı olunmasını hedeflemektedir. Bu genel hedeflerin yanı sıra, yetişkin eğitimi konusunda hizmet veren kuruluşlar arasında işbirliğinin artırılması ve yetişkin eğitiminin kalitesi ve çekiciliğinin yükseltilmesiyle 2013 yılı itibariyle Grundtvig'e yılda en az 7 bin kişinin katılmış olması amaçlanmaktadır. Bir diğer özel amaç ise, toplumun marjinal kesimlerinde yaşayan ve yardıma muhtaç kişiler ile temel eğitimini tamamlamadan okulu bırakan yetişkinlere yönelik fırsatlar yaratılması olarak belirlenmiştir.

Bu programa;

Yetişkin eğitimi gören kişiler ile bu eğitimi sağlayan kurum ve kuruluşlar;

Temel ve ileri yetişkin eğitimi sağlayan kuruluşlar;

Yerel, bölgesel ve ulusal düzeyde yetişkin eğitiminden sorumlu resmi kuruluşlar;

Bu kuruluşlarda çalışan öğretmen ve diğer personel;

Öğrenci ve öğretmen dernekleri dahil, yetişkin eğitimi dernekleri ve temsilcilikleri;

Araştırma merkezleri, şirketler, STK'lar ve yüksek öğretim kurumları, katılabilir.

Grundtvig kapsamında aşağıdaki faaliyetler desteklenmektedir:

 Grundtvig 1: Yetişkin Öğrenci İçin Bireysel Hareketlilik:

 Grundtvig 1 kapsamında, kişilerin hareketliliğini içeren projelerin hazırlanması ve uy­gulanmasında sorumlu olan kuruluşların gerekli hazırlık tedbirlerini almaları gerek­mektedir. Grundtvig programında yer alacak yetişkinler; 25 yaşın üzerindeki kişiler ve Program'a katılan ülkelerde örgün okul eğitimi veya yüksek öğretim temel eğitimini bırakmış 25 yaş altı kişiler olarak kabul edilmektedir. Bu eylem kapsamındaki hareket­lilik; ziyaret, asistanlık ve örgün veya yaygın yetişkin eğitiminde yer alan kişilerin deği­şimini içermektedir. Yetişkin eğitimi sağlayan personelin eğitimi ve mesleki gelişimine yardımcı olması amacıyla, bu kişilerin de değişime katılabilmeleri öngörülmektedir.

Grundtvig 2: Yeni veya Aday Yetişkin Eğitimi Öğretmenleri İçin
Öğretmenlik Deneyimi:

Grundtvig 2 kapsamında, yetişkin eğitimi veren kurum veya kuruluşlarda uzun yıllar görev yapan eğitmen ve danışmanların, yeni çalışmaya başlayacak kişilere ilgili ko­nulardaki tecrübelerini aktarmaları amaçlanmaktadır. Kurumsal düzenlemelerin ya­pılması sonucu farklı ülkelerde ve değişik koşullarda yetişkin eğitiminin nasıl işlediği hakkında bilgi ve deneyim paylaşımının sağlanmasıyla yeni mezunlar ve öğretmen adayları için Avrupa bakış açısının geliştirilmesi hedeflenmektedir. Aynı zamanda dil öğrenme ve kültürel hoşgörünün geliştirilmesi de öngörülmektedir.

Grundtvig 3: Yetişkin Eğitimi Personeli İçin Hizmet İçi Eğitimi:

Bu eylemde yetişkin eğitimi içinde yer alan yabancı dil öğretmenleri ve yabancı dil öğrenmek isteyen eğitim kurumu personeli desteklenmektedir. Böylece katılımcıla­rın öğretme ve danışmanlık yapma yeteneklerinin artırılması ve Avrupa çapında hayat boyu öğrenme kavramının yaygınlaştırılması amaçlanmaktadır. Grundtvig 3 kap­samında hizmet içi eğitim mutlaka yabancı bir ülkede gerçekleştirilmeli ve konuya güçlü bir Avrupa bakış açısı sağlanmalıdır. Projeler kapsamında yer alan eğitimler haftada en az 5 gün sürmelidir. Aynı zamanda, eğitim gören kişilerin, yetişkin eğiti­mi ile ilgili kamu kurumlarında veya STK'larda yer almaları sağlanmalıdır. Hizmet içi eğitim alan kişilerin Grundtvig Ağları, Grundtvig Projeleri veya Ulusal Ajans'lar tara­fından yapılan toplantılara katılmaları gerekmektedir.Yabancı dil öğretmenlerinin, uzmanlaştıkları yabancı dilde eğitim yapılan ülkeye git­meleri öngörülmektedir. Az öğretilen ve az kullanılan dillerin öğrenilmesi şartıyla sadece yabancı dil öğrenmeyi kapsayan değişimler de desteklenmektedir.

Grundtvig 4: Öğrenme Ortaklıkları İçin Hazırlık Ziyaretleri:

 Grundtvig öğrenme ortaklıkları kurulması yoluyla yetişkin eğitimi alanında faaliyet gösteren kurum ve kuruluşlar arasında küçük ölçekli işbirliklerinin kurulması destek­lenmektedir. Grundtvig 4, öğrenme ortaklıkları kurmak isteyen kurumların uygun ortak bulmalarının ve çalışma programları oluşturmalarının sağlanmasını hedefle­mektedir. Öğrenme Ortaklığı kurmak isteyen her kurumun personeli hazırlık ziyaret­leri projelerinde yer alabilmektedir. Hazırlık ziyaretleri, başka bir ülkedeki ortak ku­rumu ziyaret etmek veya Ulusal Ajans tarafından gerçekleştirilen irtibat seminerleri­ne katılmak şeklinde olmalıdır.

Grundtvig 5: Grundtvig Öğrenme Ortaklıkları:

Grundtvig 5, daha çok sonuca ve ürünlere odaklanan çok taraflı projelerin (Grundt­vig 6) aksine, sürece odaklanmakta ve küçük çaplı kuruluşların eğitim faaliyetlerini Avrupa işbirliği içine dahil etmeyi hedeflemektedir. Bu kapsamda, farklı ülkelerden gelen öğrenciler ve stajyerler arasında bilgi, tecrübe ve yöntemlerin karşılıklı değişi­mi ile Avrupa'nın kültürel, toplumsal ve ekonomik yapısı hakkındaki bilgi düzeyinin yükseltilmesi beklenmektedir. Ortaklık projeleri kapsamında toplantı ve seminerler, personel ve öğrenci değişimi, BİT kullanımı yoluyla bilgi ve tecrübelerin paylaşımı desteklenmektedir. Projeye iliş­kin alan araştırmaları yapılmalı ve değişime katılacak kişilerin dilsel hazırlıkları ger­çekleştirilmelidir. Belirlenen öncelikler çerçevesinde; proje boyunca yetişkin eğitimi gören kişilerin etkin katılımı sağlanmalı ve özel eğitime ihtiyacı olanların projeye da­hil edilmesi kolaylaştırılmalıdır. Aynı şekilde toplumun marjinal kesimlerinden gelen ve yardıma muhtaç kişilere destek sağlanmalı, kadın-erkek eşitliği gözetilmelidir. Grundtvig 5 kapsamında sağlanan mali desteklerden örgün, yaygın ve gayri resmi yetişkin eğitimi sağlayan tüm kurum ve kuruluşlar faydalanabilir. Ortaklık içinde yer alan her kurum veya kuruluş başvuru yapabilir; bir koordinatör belirlenmesi gerek­memektedir.

Grundtvig 6: Çok Taraflı Projeler:

Grundtvig 6, Avrupa değerleri çerçevesinde bilgi ve tecrübelerin paylaşılması ile so­mut ve yenilikçi sonuç ve ürünlerin ortaya çıkarılmasını hedeflemektedir.

Grundtvig 6 kapsamında sağlanan mali desteklerden örgün, yaygın ve gayri-resmı yetişkin eğitimi sağlayan tüm kurum ve kuruluşlar faydalanabilir. Projeler hazırlanır­ken bir konsorsiyum oluşturulmalıdır.

 Grundtvig 7: Konulu Ağlar:

Grundtvig 7 ile, belirli alanlarda yetişkin eğitiminin geliştirilmesi, örnek uygulama ve yeniliklerin yaygınlaştırılması, proje ve ortaklıklar için içerik desteği ile yetişkin eğiti­minde kalite güvencesinin sağlanması hedeflenmektedir. Ağlar, yetişkin eğitimine ilişkin önemli konuların ele alınması, politika belirlenmesi ve araştırmaların destek­lenmesi için geniş çaplı bir forum görevini görmektedir. Her ağın, yetişkin eğitimi ile ilgili teklif çağrısında yapılan duyurularda yer verilen tek bir sektöre odaklanması ge­rekmektedir. Ağlar kapsamında toplumun belli grupları hedeflendiği için bu hedef grupların proje süreçlerine dahil edilmesi önem taşımaktadır. Grundtvig 7 hedefleri­ne ulaşılabilmesi için öncelikli alanlar; yetişkin eğitiminde dil öğreniminin teşvik edil­mesi, engelliler ve göçmenler için yetişkin eğitimi fırsatlarının geliştirilmesi olarak be­lirlenmiştir.

Grundtvig 8: Destekleyici Faaliyetler:

Grundtvig 8 için öncelik alanları;ilgili grupların yetişkin eğitimi konusunda Avrupa işbirliğinin önemi hakkındaki bilgi düzeylerinin yükseltilmesi,örnek uygulamaların yaygınlaştırılmasının sağlanması, sektörel programlar arası etkileşimlerin güçlendirilmesi,programlara katılımda kadın erkek eşitliğinin sağlanması,ırkçılık ile mücadele olarak belirlenmiştir. Bu çerçevede konferans ve seminerler düzenlenmesi, yarış­malar yapılması ve ağlar oluşturularak sonuçların paylaşılması gibi etkinliklerin des­teklenmesi öngörülmektedir. Grundtvig 8 kapsamında sağlanan mali desteklerden, örgün ve yaygın eğitim veren kuru­luşlar, yetişkin eğitimi konusunda araştırma yapan yüksek eğitim kurumları, yetişkin eğitimi personeli birlikleri, faaliyetleri mesleki eğitim faaliyetleri ile sınırlı kalmayan şirketler ile hastane, müze, kütüphane, spor kulüpleri gibi kuruluşlar faydalanabilir. Projenin amacına yönelik olarak medya ve araştırma kuruluşlarını da kapsayan bir konsorsiyum oluşturulmalıdır. Projeler hazırlanırken oluşturulan konsorsiyum adına Merkezi Yürütme Ajansı'na başvuruyu bu konsorsiyumda koordinatör olarak belirlenen kurum yapmalıdır. (Hayat Boyu Öğrenme Programı , İKV., Kasım 2007, s. 26-29)

4-Minerva: Açık - Uzaktan Eğitim ve Eğitimde Bilgi ve İletişim Teknolojileri Eğitimi:

Eğitimi Destekleyen Yeni Teknolojiler ve Uzaktan Eğitim Programı’dır. Minerva Programı Açık ve Uzaktan Eğitim ile Bilgi İletişim Teknolojileri alanında faaliyette bulunan bütün kar amacı gütmeyen kuruluşlara açıktır.

Bu program dört ana faaliyet türüne destek sağlar ;

1)Yenilikleri yeni fikirleri anlamak ve desteklemek için projeler,

2)Eğitimde yenilikçi ortamları geliştirmek için yeni eğitim yönelimlerini ve kaynaklarını tasarlamak amacıyla hazırlanan projeler,

3)Projelerin sonuçlarına erişim sağlamaya ve bu konuda karşılıklı bilgi akışı temin etmeye yönelik faaliyetler,

4)Eğitimde bilgi –iletişim teknolojileri kullanımı ile açık uzaktan eğitime ilişkin tecrübe ve fikirlerin paylaşımını destekleme ve bu konuda ağlar oluşturma amaçlı projeler,

Program, öğretmen eğitimi, teknolojiyi kullanma dahil açık ve uzaktan eğitimde uzmanlaşmayı ve Avrupalılık bilincinin gelişmesini hedeflemektedir.

Programdan yüksek öğretimdeki eğitim-öğretim ve yönetim personeli, okul müdürleri, eğitmenler, okul öğretmenleri, yabancı dil öğretmenleri, öğrenciler, yetişkinler, müfettişler, eğitim ve program danışmanları, yayıncılar ve yerel ve ulusal eğitim otoriteleri yararlanabilmektedir.

Program, açık ve uzaktan öğretim programı, öğretmen eğitimi, teknolojiyi kullanma dahil açık ve uzaktan öğretimde uzmanlaşmayı ve Avrupalılık kültürel boyutunun gelişimini kapsar(7).

5-Lingua: Avrupa Dilleri Eğitimi:

Dillerin Öğretilmesi ve Öğrenilmesi ile insanları yabancı dil öğrenmeye teşvik etme, özendirme amaçlıdır.

Birlik içersindeki dil çeşitliliğini teşvik etmek ve desteklemek dil öğretimi ve öğreniminin kalitesini artırmak ve her bireyin ihtiyaçlarına uygun hayat boyu dil öğrenimine erişimi geliştirmek için tasarlanan tedbirler vasıtasıyla diğer Socrates faaliyetlerini desteklemektir.

Dil öğreniminin öneminin kavranmasına ve desteklenmesine yönelik faaliyetler (bilgilendirme kampanyaları, yarışmalar, ödüller, özel çalışma ve incelemeler, dil becerilerinin tanınmasına yönelik programlar, dil eğitim kurumları arasında iletişim ve işbirliği ile bilgi alışverişini artırma amaçlı çalışmalar ve projeler, bu alanda düzenlenen toplantı, seminer, konferans vs. ile uzmanlık yayınlarının desteklenmesi, akademik uzmanlık ağlarının oluşturulması),
Dil öğretimi ve yabancı dil becerilerinin değerlendirilmesi araçlarının geliştirilmesi (dil eğitim müfredatında yenilikler getiren, bu alanda yeni eğitim materyalleri geliştiren, dil becerilerini ölçme amaçlı yeni yöntemler ortaya çıkaran, dil eğitimi için yeni görsel ve işitsel malzemeler geliştiren ve özellikle kendi kendine dil öğrenme amaçlı yeni yöntemler ve sistemler sunan projelerin desteklenmesi), hedeflenmektedir.Bu programla iki tür proje Avrupa Birliği Komisyonu’nca desteklenmektedir. Bunlar;

Lingua-1: Dil öğrenimini teşvik: Avrupa vatandaşlarının Avrupa Birliğinin dil zenginliğini kavramaları, dil öğrenmeyi teşvik etmeyi ve dil öğreniminde yeni teknoloji ile birlikte yeni yaklaşım, metod ve tekniklerin kullanılması ile desteklenmesi amaçlanmaktadır. Bununla yeni dillere ve onları öğrenme kaynaklarına ulaşma ve sahip olma olanağı sağlanmaktadır.

Lingua-2: Dil araç ve materyallerinin geliştirilmesi: Lingua’nın bu ikinci bölümünün amacı, dil öğrenme araçlarının uygun bir düzey pazarının varlığını garantilemektir. AB Komisyonu tarafından desteklenen uluslar arasındaki geçiş projeleri, bu pazar için eksik olan alanlarda değerlendirilmelidir.Ayrıca yeniliği de desteklemelidir. Örneğin Fince’yi öğrenmek için yeni metotlar, Portekizce’deki ilerlemenin uzaktan değerlendirilebilmesi için internete dayalı test girişimi, Yunan’ca çalışmak isteyen öğrenciler için video tasarımı gibi yenilikler bu programla desteklenebilir.

6-Observation and Innovation- Eğitim Sistemleri / Politikalarının İzlenmesi ve Bu Alanlarda Yenilikler:

Programın amacı, diğer ülkelerin eğitim sistemlerini izlemek ve farklı çalışmalar yapabilmek için değişik yaklaşımları da göz önüne almaktır. Bu açıdan Avrupa’nın çeşitliliği, yenilik ve eğitimin kalitesini iyileştirmede bir etken olur.

Bu program kapsamında yapılan etkinlikler arasında;

• Veri toplama, değişik ülkelerin nicel ve nitel olarak analizi.

• Eğitim sistem ve politikalarının karşılaştırılması.

• AB tarafından kabul edilen eğitim sistemlerindeki yenilikçi reform ve yaklaşımların farklı ülkelerden gelen eğitim uzmanları tarafından benimsenmesine yönelik ziyaretler.

• Başka bir ülkede kazanılan akademik özelliklerin iyileştirilmesine yönelik çalışmalar.

• Eğitim politikasındaki tartışmaları hızlandırmak amacıyla seminer, pilot projeler, kısa çalışmaların örgütlenmesi, sayılabilir.

Program çerçevesinde şu projeler yürütülmektedir.

EURYDICE: Avrupa’da eğitim bilgi ağları.

ARION: Amacı, çalışma ziyaretleri ile karar organları ve eğitim uzmanları arasında genel, meslekî ve teknik eğitim alanlarında katılımcı ülkeler arasındaki bilgi ve deneyim değişimini kolaylaştırmaktır.

7- Joint Actions: Diğer Avrupa Programları ile ortak eylemler:

Eğitim, meslekî ve teknik eğitim, genel eğitim, gençlik politikaları ve araştırma gibi tüm alanların etkileşim içerisinde olduğu bir bilim dalıdır. Bu yüzden “Socrates Programı” tüm diğer program ve etkinliklerle sıkı ilişki içerisindedir. Bu da bağlantılı faaliyetlerin merkezî noktasını oluşturur. Eğitim, öğretim ve gençlik politikalarına bütünsel bir yaklaşımı desteklemek üzere tasarlanmıştır.

Ortak Programlar SOCRATES-Genel Eğitim Programları ile LEONARDO DA VINCI-Mesleki ve Teknik Eğitim ve YOUTH-Gençlik Programları arasında irtibat sağlayan ve ortak projeler üretilmesine destek veren modüldür. Socrates, Leonardo da Vinci ve Youth Programları uygun kuruluşları ve bunların yararlanıcıları (hedef kitleleri) programdan yararlanabilir. Ortak Programlar’da işbirliği farklı programlardaki ortak projelere yönelik teklif çağrıları aracılığı ile veya farklı programlarda ortak alanlar olarak tanımlanan konularla ilgili projelerle sağlanabilir.

8- Accompanying Measures: Diğer Eylem Alanlarında Yer Almayan Destek Tedbirleri:

Eğitim alanında işbirliğini teşvik etmek, bilinçlendirici çalışmalar yapmak veya iyi uygulama sonuçlarını paylaşmak amacıyla konferans-seminer düzenlenmesi, proje sonuçlarının yayınlanması (Dissemination), broşür-kitapçık hazırlama gibi konuları içerir. Daha önce uygulanan iyi uygulama örnekleri icin geliştirilmiş bir SOCRATES alt programıdır.

Bu program, Sokrates programının alt programlarından Comenius, Erasmus, Lingua,  Minerva ve Grundtvig etkinlikleri arasında etkin bir rol oynar.

 Bu program kapsamında desteklenen aktiviteler şunlardır;

• AB’de eğitime verilen öneme paralel olarak özel hedef kitleler arasında dikkat çeken aktiviteler; konferans, seminer vb.

• Proje yönetimi ve problem çözmede eğitim sağlayarak Sokrates’in işlevselliğini iyileştirme.

• AB’de ortaya çıkan ürün ve süreçlerin yayılımı aracılığıyla eğitimde AB’ye ilişkin sonuçların adil ve yerinde kullanılması.

Socrates programının alt programlarından Comenius, Erasmus, Lingua, Minerva ve Grundtvig gibi aktiviteler arasındaki sinerjide başarıya ulaşmak programın hedefidir.

IV- LEONARDO DA VINCI (Mesleki-Teknik Eğitim Programı):

Leonardo da Vinci (LDV) programı ile meslekî eğitim düzeyinin yükseltilerek teknoloji ve sanayideki gelişmelerden yararlanmayı sağlamak, ulusal sistemlere değer katarak ve her bir sistemin en iyi özelliklerini destekleyerek Avrupa’daki meslekî eğitimin kalitesini yükseltmek ve yenilikleri artırmak,mesleki eğitim ve öğretimin her seviyesindeki kişilerin Avrupa çapındaki hareketliliğinin artırılması ve Hayatboyu Öğrenme Programı sona erene kadar her yıl 80 bin kişinin değişim ve projelerde yer alması amaçlanmaktadır. Aynı zamanda KOBl'Ierin programa etkin katılımı beklenmektedir. Erasmus'a benzer düzenlemeler ile özellikle çırakların hareketliliğinin sağlanmasına ve yenilikçi uygulamaların geliştirilmesine önem verilmektedir.

        Force (sürekli eğitim)

        Petra (temel eğitim)

        Comett (üniversite-iş dünyası işbirliği)

        Eurotecnet (teknolojik yeniliklerle ilişkili niteliklerin yükseltilmesi)

        Lingua (dil eğitimi gibi AB ölçeğinde yürütülen eski programlar)

Leonardo da Vinci kapsamında birleştirilmiştir.

Bu programla, mali sosyal veya fiziksel nedenlerle eğitimden yoksun kalan kişilerinde mesleki eğitime ve ileri düzey eğitimlere kolay erişimi sağlayabilmektedir. Mesleki eğitimde cinsiyet ayrımcılığı olmaksızın fırsat eşitliğinin desteklenmesi Ldv programının bir başka önemli amacıdır.

Mesleki eğitim alanında dil yeterliliklerinin geliştirilmesi ve ortak terminolojinin oluşturulması; böylece sürekli eğitim yöntemlerinin geliştirilmesi hususu hedeflenmektedir.

Organizasyon ve içeriği Avrupa Birliği’ne üye ülkelerin sorumluluğunda olan Leonardo da Vinci programı ile AB'ne üye ve aday ülkelerin mesleki eğitime yönelik politikalarını desteklemek ve geliştirmek için yürütülen bir programdır.

Bu program; ülkeler arası işbirliğinin kullanılarak mesleki eğitim sistemleri ile uygulamalarında kalitenin geliştirilmesini, yeniliklerin teşvik edilmesini ve Avrupa boyutunun yükseltilmesini amaç edinmiştir.

Leonardo da Vinci programının ikinci aşaması, Topluluğun mesleki eğitim alanında yirmi yıldır gerçekleştirmekte olduğu eylemin devamıdır.

Programın birinci aşamasının hedefleri doğrultusunda ikinci aşamada da Üye Devletlerin mesleki eğitimin kapsamı ve organizasyonu konusundaki sorumluluğuna, kültürel çeşitliliğe ve dil çeşitliliği dikkate alınarak gerçekleştirdikleri eyleme destek olmaya çalışılmaktadır. Bunun için mesleki eğitim alanındaki ülkeler arası işbirliği projeleri finanse edilmektedir.

Mesleki eğitime yakin alanlardaki projelere destek sağlayan diğer Topluluk programları ve girişimleri de bulunmaktadır. Komisyon ve Üye Devletler Leonardo da Vinci programı ile bu programların birbiriyle tutarlı ve birbirini tamamlayıcı olmasına dikkat etmektedir. İstihdam konusundaki talimatlarda belirtilen öncelikler de göz önünde tutulmaktadır. Komisyon, Topluluk sosyal ortaklarıyla müştereken sektörsel düzeydeki çalışmalar dahil Avrupa sosyal diyalogu ile işbirliğini geliştirmeye çalışmaktadır.

Leonardo da Vinci, spesifik olarak üç merkezî amaç ortaya koymaktadır.Bunlar; meslekî bütünleşmeyi kolaylaştırmak, eğitimin kalitesini iyileştirmek ve eğitime ulaşmayı sağlamak ayrıca yenilikte eğitimin katkısına destek vermektir. Bu şekilde aşağıdaki konuları hedeflemektedir:

Özellikle genç insanların beceri ve yeterliklerini meslekî eğitimin tüm seviyelerinde güçlendirmek. Meslekî bütünleşmenin kolaylaştırılması ve çalışmanın teşvik edilmesine ilişkin bir görüş ile iş bağlantılı eğitim ve çıraklık ile bu elde edilebilir.

Sürekli meslekî eğitimin kalitesinin ve yaşam boyu beceri ve yeterliklerin iyileştirilmesi. Bu sırada teknolojik ve örgütsel değişimin uyumlu olması da göz ardı edilmemelidir.

Yenilik sürecine meslekî eğitimin katkısını güçlendirmek ve teşvik etmek, rekabet ve girişimciliği daha üst seviyelere çıkarmak ve yeni iş fırsatları yaratmak.Üniversiteler ve iş sektörü de dahil olmak üzere meslekî eğitim kurumları arasındaki iş birliğini güçlendirmek.

Tüm bu hedefler ışığında vurgu aşağıda sıralananlaradır:

• Yaşam boyu eğitim,

• Yeni bilgi ve iletişim teknolojilerinin kullanımı,

• SME(KOSGEB) ve diğer endüstriyel kuruluşların katılımı,

• İş dünyasında özürlü insanlar da dahil olmak üzere en özel kategoriler için destek,

• Kadın ve erkekler için eşit fırsatlar prensibi,

• Yaşamın tüm alanlarındaki insanlar arasındaki ortaklığı güçlendirme.

Program çok geniş bir kitleye hitap etmektedir. Herhangi biri programdan burs alabilir fakat projelere ilişkin fon kaynağı istekleri bireysel olarak kabul görmeyebilir. Leonardo Da Vinci eğitim alanında faaliyet gösteren tüm kamu ve özel sektör kurumlarına, meslekî eğitim kurumlarına ve uluslar arası alanda ortak çalışan gruplara açıktır.

Bireysel başvurunun yapılmadığı programa;

        Her düzeydeki mesleki eğitim kuruluşları, merkezleri ve üniversiteler;

        Araştırma merkezleri ve enstitüler

        El sanatları ile ilgili sanayi kuruluşları dahil işletmeler ve kobiler;

        Ticaret ve sanayi odaları;

        Kar amacı gütmeyen kuruluşlar;

        Gönüllü sivil toplum kuruluşları başvuruda bulunabilir.

Ldv programı 5 ana başlıkta toplanabilir.

1) Haraketlilik –Mesleki eğitim alan kişiler ve mesleki eğitimden sorumlu olanlar için ülkeler arası hareketlilik projelerini destekleyen bu eylemde, 3 seçenek söz konusudur.

a)     Ülkeler arası yerleştirme programı

b)     Ülkeler arası karşılıklı değişim projeleri

c)      Çalışma ziyaretleri

2) Pilot Projeler-Meslek eğitiminde kalite ve yeniliklerin transferine yönelik ülkeler arası pilot projeleri destekleyen eylemdir.

3)Dil yeterlilikleri –Ülkeler arası pilot projeleri ve karşılıklı değişim projeleri yoluyla mesleki eğitim alnında dil becerilerinin ve kültürel ilişkilerin geliştirilmesi projelerini kapsamktadır.

4)Ülkeler arası ağlar- Avrupa deneyiminin yaygınlaştırılması ve Avrupa uzmanlığında yenilikçi yaklaşımların toplanması, biriktirilmesi v inşasını amaçlayan projeleri destekler

5)Başvuru Kaynakları –Avrupa istatistik Ofisi ve Avrupa Mesleki Eğitim Geliştirme Merkezi İle işbirliği içinde verilerin etütlerin ve analizlerin karşılaştırılması , iyi uygulanması gözlemlenmesi ve yaygınlaştırılmasına yönelik projeleri desteklemektedir.

LDV kapsamında sekiz temel faaliyet desteklenmektedir:

LDV 1: Temel Mesleki Eğitimdeki Stajyerler İçin İşletmelerde veya Eğitim Kurum­larında Uluslararası Yerleştirmeler

LDV 2: İşgücü Piyasasındaki İnsanlar İçin İşletmelerde veya Eğitim Kurumlarında Uluslararası Yerleştirmeler

LDV 3: Mesleki Eğitim ve Öğretimdeki Profesyonellerin Hareketliliği

LDV 4: Ortaklıklar

LDV 5: Yenilik Transferi

LDV 6: Yenilik Geliştirme

LDV 7: Konulu Ağlar

LDV 8: Destekleyici Faaliyetler

V-YOUTH (Gençlik Programı):

AB Eğitim ve Gençlik Programlarının üçüncü ayağını oluşturur ve 15-25 yaş arası gençlerin projelerini hayata geçirmesini destekler. Gençlik programı, gençlik ile ilgili konularda iş birliğini teşvik etme üzerine özel olarak yoğunlaşmaktadır. Normal eğitim ve öğretim sistemleri üzerine çalışırken, tüm genç insanları hedef almaktadır. Genel olarak amacı; genç insanların Avrupa’yı keşfetmeleri için önlerindeki uygun seçenekleri artırmak, etkin ve sorumlu vatandaşlar olarak yapılandırılmasında rol almalarını sağlamaktır.

Program, gençlere hareketlilik ve de üçüncü bin yılın Avrupa’sının kuruluşuna aktif katilim fırsatları sunar. "Bilgi Avrupası"na ulaşılmasına katkıda bulunmayı ve gençlik politikasının gelişimi için işbirliğine yönelik, yaygın eğitim temelli bir Avrupa düzleminin oluşturulmasını hedefler. Yasam boyu öğrenme kavramını ve aktif vatandaşlığı özendirecek niteliklerin ve uzmanlıkların geliştirilmesini teşvik eder.

Program, toplumun bütün kesimlerinde kişisel gelişim ve kolektif etkinlik arasında bir dengeye ulaşmayı ve bu dengenin korunmasını amaçlamaktadır ve bu doğrultudaki amaçları şöyledir;

Gençlerin bütün toplumla yüksek oranda bütünleşmelerini kolaylaştırmak ve girişimcilik ruhlarını teşvik etmek. Gençlere bilgi, beceri ve yeterlilik kazanmalarında yardımcı olmak ve bu deneyimlerin değerini teslim etmek. Gençlere, dayanışma duygularını Avrupa'da ve daha geniş anlamda dünyada serbestçe ifade etme olanağı tanımanın yani sıra, ırkçılığa ve yabancı düşmanlığına karsı verilen mücadeleyi desteklemek. Ortak Avrupa kültürümüzün çeşitliliğinin, ortak mirasımızın ve de ortak temel değerlerimizin daha iyi anlaşılmasını sağlamak. Her türlü ayrımcılığın yok edilmesine ve toplumun her düzeyinde eşitliğin sağlanmasına yardımcı olmak. Yerel düzeyde gençlik çalışmaları üzerinde olumlu bir etkisi olacak projelere bir Avrupa öğesi katmak.

Avrupa Komisyonu'nun birincil derecede önem verdiği konulardan biri, olanakları kısıtlı (daha az öncelikli kültürel, coğrafi ya da sos yo-ekonomik altyapılardan gelen ya da engelli) gençlere GENÇLIK programı çerçevesinde geliştirilmiş olan hareketlilik ya da yaygın eğitim etkinliklerine erişim olanağı vermektir. Avrupa Komisyonu, GENÇLIK programı için Ulusal Ajanslar ile yakin işbirliğiyle, olanakları kısıtlı gençlerin de GENÇLIK’ dahil edilmesi için bir strateji geliştirmiştir.

 Programın temel hedefleri;

§         Kişilerin bilgi ve becerilerinin artırılması,

§          Hayat boyu eğitim / mesleki tecrübe ve yeterliliklerinin   kalitesinin artırılması, ülkeler arası teknolojik ve kurumsal değişiklikleri bütünleştirilmesi,

§          Mesleki eğitim kurumları ile işletmeler arasındaki işbirliğinin geliştirilmesi,

§          İstihdam imkânlarının artırılması

§         Sürekli mesleki eğitim ve hayat boyu öğrenme isteğinin güçlendirilmesi, yarının mesleklerine hazırlanma ve teknolojik değişimlere uyumun teşvik edilmesi

•  Mesleki eğitim alanında dil yeterliliklerinin geliştirilmesi ve ortak bir terminolojinin oluşturulması
•  Özellikle gençler için temel mesleki eğitimin desteklenmesi ve teşvik edilmesi
• Bilişim teknolojilerinin mesleki eğitimin tüm alanlarına yaygınlaştırılması,
•  İşgücü piyasasının güçlendirilmesi,
•  Mesleki eğitim ve öğretimin işgücü piyasasının taleplerine cevap verebilme özelliğinin artırılması,
•  Mesleki eğitim sisteminin geliştirilmesi
•  Rekabet gücünün ve istihdam edilebilirlik oranının artırılmasıdır.

Belirtilen genel hedef ve önceliklere ek olarak, Avrupa Komisyonu ve Ulusal Ajanslar her yıl spesifik öncelikler belirlemektedir. Ayrıca, bireysel olarak Program ülkeleri de yukarıda belirtilen önceliklere, örn. ülke ve etkinlik alanı içerisinde coğrafi dengeye, tam olarak saygı göstermek suretiyle ulusal öncelikler belirleyebilirler.

Beş alt eylemden oluşur.

 Eylem 1: Avrupa İçin Gençlik (Avrupa İçin Gençlik Değişimleri, Gençlik Buluşmaları eylemleri yer alır),

Eylem 2: Avrupa Gönüllü Hizmeti,

Eylem 3: Gençlik Girişimleri (Grup Girişimleri, Ağ Kurma Projeleri ve Geleceğin Sermayesi eylemlerinden oluşur),

E 4: Ortak Eylemler

Eylem 5: Destek Faaliyetler (İşbaşı Eğitimi, Fizibilite Gezileri, İrtibat Seminerleri, Çalışma Gezileri, Seminerler, Eğitim Kursları, Gençlik Enformasyonu, Ulus ötesi Ortaklıklar ve Ağlar ile Nitelik ve Yaratıcılık İçin Destek eylemlerinden oluşur).

            Dezavantajlı grupların projeleri birinci derecede öncelikli projeler olup yoğun bir biçimde desteklenir. İkinci derecede öncelikli projeler gençler tarafından dezavantajlı gruplara yönelik geliştirilen projelerdir. AB çok kültürlülük projeleri üçüncü derecede öncelikli projelerdir.

Gençlik Programından 15-25 yaş arası bir fikri ve projesi olan tüm gençler yararlanabilir ve proje geliştirebilir. Euro-Mad Programları ile Gençlik programları daha geniş bir kapsama yayılmıştır.

Gençlik programı, Avrupa gönüllü hizmetleri ve aktiviteleri ile birliğe bağlı olan ve olmayan ülkeler aracılığıyla genç insanların eğitimine katkıda bulunmayı hedeflemektedir. Sorunlu genç insanların programın etkinliklerine ulaşmasını kolaylaştırırken yerel olarak da genç insanların yararı için çalışmayı arzulamaktadır.

Program, genç bir insanı mantıksal bir dizi içerisinde bir etkinlikten diğerine kolayca geçebilmesi işlevini görmektedir.

Katılan ülkeler şunlardır; AB Ülkeleri: Avusturya, Belçika, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Estonya, Finlandiya, Fransa, Almanya, Yunanistan, Macaristan, İrlanda, İtalya, Letonya, Litvanya, Lüksemburg, Malta, Polonya, Portekiz, Slovakya, Slovenya, İspanya, İsveç, Hollanda, İngiltere, GKRY, Bulgaristan, Romanya. EFTA Ülkeleri:İzlanda, Norveç, Lihtenştayn ve bir kaç yıl içinde:Hırvatistan, Makedonya, Arnavutluk, Bosna-Hersek, Moldova, Karadağ, Sırbistan, İsviçre. Ayrıca, 2001’den itibaren Türkiye de yer almaktadır.

Ayrıca bu programın alt birimlerinden olan; Youth for Europe, European Voluntary Service, Youth Initiatives, Joint Actions ve bunun gibi etkinliklere üye olmayan ülkeler de destek sağlamaktadır.

Gençlik programı, 15 ABüye ülke ve programda yer alan diğer ülkelerde yasal olarak yaşayan 15-25 yaş arası grubu hedeflemektedir.European Voluntary Service (Gönüllü Avrupalılık Hizmeti) 18-25 yaş arasındaki genç insanlara açıktır.

Bu programın desteği altında:

• Genç insanların değişiminde yer almayı ve bulundukları yerel toplumda bir insiyatif oluşturmayı arzulayan genç insanlar grubu,

• Gönüllü Avrupa hizmetlerinde sorumluluk almayı isteyen genç insanlar,

• Gönüllü hizmet dönemlerinden sonra deneyimlerine dayalı olarak proje tabanlı bir çalışma yapmak isteyen genç gönüllüler,

• Gençlik örgütleri,

• Gençlik liderleri,

• Proje liderleri ve örgütleyicileri,

• Yerel otoriteler,

• Gönüllü kuruluşlarda çalışan örgütler,

• Yerel, dinî, millî ve toplumsal düzeydeki gençlik politika lider ve koordinatörleri,

• Gençliğe ilişkin konular ve gayrî resmî eğitim kapsamında bulunanlar, yer almaktadır.

Proje Evrelere şu şekildedir;

Teklif Çağrısı

Başvurunun ilgili Form ile Yapılması

1. Değerlendirme: Uygunluk (ABEGP)

2. Değerlendirme: Kalite (BDU)

Desteklenecek Projelerin İlanı ve Bilgilendirilmesi

Sözleşme İmzalanması

Faaliyetlerin Gerçekleştirilmesi

Ara - Nihai Raporun Hazırlanması

Avrupa birliği bünyesinde yukarda sayılan üç temel program ve bunlardan Socrates programının sekiz alt programından başka şu programlar kapsamında da çalışmalar yapılmaktadır.

TEMPUS:

Bu program 1990’da oluşturulmuş olup yüksek eğitimde iş birliğine dayalı bir geçiş programıdır. Doğu ve orta Avrupa ülkelerinde ve Sovyetler coğrafyasındaki ülkelere ekonomik ve sosyal reformlara destek olmak amacıyla oluşturulan program, Pazar ekonomisinin gereklerine uyum sağlamak amacıyla bu ülkelerdeki yüksek eğitim sistemlerinin yeniden yapılandırılmasına yardımcı olma amacını taşır.Program üç alanda iş birliğini ön görmektedir.Bunlar;

• Yüksek eğitim sistemlerinin yapılandırılması.

• Eğitim programlarının geliştirilmesi.

• Endüstri dünyası ile ekonomik reform süreci arasında eğitimin geliştirilmesi ile bir köprü kurma.

CULTURE-2000:

Programın amacı,Avrupalı insanlar arasında ortak bir kültür mirası ve kültürel ve sanatsal farklılık ile oluşturulan ortak bir kültürel alan geliştirilmesine yardımcı olmaktır. Hedefi; kültür ve tarih bilgisi ile diyalog, uluslar arası kültürlerin ayırımı, yaratıcılık ve kültür gelişiminin üst düzeye çıkarılması, sosyo ekonomik gelişimde kültürün rolünün önemsenmesidir.

MEDIA-PLUS:

Amacı, Avrupa’da sinematoğraf, audio- visual ve multi-medya endüstrisinin büyümesine paralel bir çevre yaratırken, yapısal eksiklikleri en aza indirmektir.

Hedefi; Avrupa ve dünya pazarlarında Avrupa’nın Audio-visual endüstrisinin rekabet alanını genişletmek, Avrupa’nın dil-bilim ve kültürel farklılıklarına saygı göstermek,Avrupa’nın Audio-visual mirasına ışık tutmak, düşük audio-visual üretim kapasitesine sahip ülke veya bölgelerde bu sektörü geliştirmek ve özellikle KOSGEB’ler arasındaki üretim ve dağıtım sektörünü güçlendirmektir.

AEGEE

            AEGEE Avrupa Öğrencileri Genel Forumu), üyeleri Avrupalı üniversite öğrencilerinden oluşan, ekonomik ve politik bakımdan bağımsız, uluslararası bir gençlik örgütü olarak, Nisan 1985’ de Paris’te bir grup öğrenci tarafından kuruldu. AEGEE, Avrupa’da 270 şehirde örgütlenmiş, 30.000’den fazla üyeye sahip, çeşitli Avrupa kurumlarında temsil edilen ve çalışmalarından faydalanılan bir kuruluştur. Aynı zamanda European Youth Forum ve Mediterian Youth Forum üyesidir. Avrupa toplumlarının bütünleşmesi çalışmalarına katkıda bulunmak AEGEE’nin ana hedefidir. Bu hedefi gerçekleştirmek için AEGEE, gelecekte Avrupa’nın karar alma mekanizmalarında görev alacak olan gençler arasında iletişimi ve işbirliğini arttırmayı, karşılıklı hoşgörüyü geliştirmeyi amaçlar. Avrupa Birliği’ni orta ve uzun vadede gerçekleştirilmesi düşünülen en önemli amaç olarak gören AEGEE gençlerin Avrupa Vatandaşı kimliğini kazanması için çalışır. Avrupa’nın farklı bölgelerinden gelen gençler Avrupa bazındaki etkinlikleri gerçekleştirilmesinde ortak olarak çalışırlar.

SONUÇ:

AB'nin bu üç eğitim programı, eğitimde fırsat eşitliğini, ortak bir mesleki eğitim politikasını, meslek standardını ve kalite birlikteliğini sağlamayı amaçlamaktadır. Eğitimin içinde yer alan herkese ve her okul türüne açık olan bu programlardan yararlanmak, AB'ye üyelik yolunda olan ülkemiz için çok önemlidir. Proje konuları, bir ilkokulumuzun öğrencilerinin Avrupa'daki yaşıtlarına kart yazmalarından tutun birlikte geliştirecekleri bir resim projesine kadar basit içerikli olabildiği gibi, bir ortaöğretim okulumuz öğretmenlerinin Avrupalı meslektaşları ile yapacağı yeni bir ders programı da olabilir. Özellikle programların değişim projelerinden yararlanmak ise, karşılıklı olarak birbirimizi tanımamız açısından çok önemlidir.

AB Eğitim Programları, programların incelenmesinde de görüldüğü gibi insanların eğitim seviyelerinin yükseltilerek Avrupalılık kimliğine kavuşturulması hedeflenmiştir. Bu programların her biri insanların eğitim ile fert bazında ve toplum bazında refah ve mutluluğunun en üst düzeyine erişmesi amaçlanmıştır. Bu programlardan bu güne kadar en büyük payı AB üye ülkeleri ve bunlar içinde de İngiltere,Almanya, Fransa ve İtalya almıştır. AB aday üye ülkeleri de proje hazırlama kapasiteleri ve Ulusal Ajanslarını kurma kabiliyetleri ölçüsünde programlardan 1997 yılından beri yararlanmaktadırlar.

Bütün AB eğitim programları arasında sıkı bir ilişki vardır. Farklı sektörleri içeren bu programlar arasında (Socrates-Genel eğitim, Leonardo da Vinci-Meslekî ve Teknik eğitim, Youth-Gençlik) yenilikçi bir bağlantının oluşturulması özel olarak desteklenmektedir. Bütün bu AB Eğitim Programlarının hedefi de iyi eğitim ve ortak kültür ile donatılmış bir“Avrupalı” kimliğine ulaşmaktır.

Av. Erdal ASLAN

Türkiye Elektrik İletim A.Ş.

Hukuk Müşavirliği

Turkısh Electricity

Transmission Corporation

Legal Department

erdal.aslan@teias.gov.tr

Fax:+90 312 203 82 98

Tel:+90 312 203 84 27

KAYNAKÇA:

- Avrupa Birliği Politikaları, Duru B., Atabay S., vd.,Mayıs 2007,

- Hayatboyu Öğrenme Programı, İKV, Kasım 2007.

-Avrupa Birliği’nin Bilim, Araştırma ve Eğitim Politikaları ve Türkiye’nin Uyumu,İKV,Mart 2004.

- Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Kılavuzu, ATAUM AB Ofisi, Nisan ,2003.

-AB Eğitim Programları  Sokrates,ATAUM, ÖDÖD, Mart 2002.

- Avrupa Birliği Sürecinde Türk Eğitim Sistemi,Sorunlar ve Çözüm Önerileri., Gedikoğlu t.,

- http://efd.mersin.edu.tr/dergi/

- http://www.europa.eu.int/comm/education/socrates

- http://80.251.40.59/education.ankara.edu.tr/aksoy/ere/sgonulacar.doc

- http://yayim.meb.gov.tr/dergiler

- http://www.ua.gov.tr

- http://www.europa.eu.int/youth/index_en.html

- http://www .meb.gov.tr

- http://europa.eu.int/comm/education/

- http://www.socleoyouth.be