Veri Kayıt Kodu : Şebeke Kodu’nun bir bölümü.
Veri Toplama
Sistemi : MAMS tarafından, Enerji Üreticilerine yapılacak ödemelerin
ve Doğrudan Bağlı Tarife Dışı Müşterilerin TEDAŞ ve Dağıtım/Tüketiciye Satış Hizmeti
Sağlayıcılarının yapacakları ödemelerin hesaplanması için kullanılan veri
toplama sistemi. Şüpheli bir durum olmaması açısından, Bağlantı Noktası, Büyük
Ölçekli Besleme Noktası ve Üretim Santrallerindeki ölçüm teçhizatı bu Veri
Toplamadır.
Yüksek Gerilim(YG)
: Elektrik enerjisinin iletilmesinde
kullanılan gerilime denir. Kilovolt (kV) veya Volt
(V) ile ölçülür. Etkin değeri 1000 Volt’un (Hariç) üstünde olan gerilimdir.
(1-1, 6-3, 3-6, 3-7, 2-10, 5-15-36-66-154-380 kV)
Yararlı
Enerji : Son dönüşümden sonra
tüketicinin yararlanabileceği enerjidir.
Yararlı
Potansiyel Enerji : Belirli bir
ülkede ya da bölgede, belirli bir dönem (genellikle bir yıl) boyunca (pompaj
olmadan) sağlanabilen maksimum hidro-elektrik
enerjisidir.
Yararlanma
Süresi : Çalışma süresi ile emre
amadelik süresinin toplamıdır.
Yedek
Besleme Sistemi : (Standby supply system) Kişilerin güvenliği dışındaki sebeplerle normal
beslemenin kesilmesi durumunda, tesisatın veya bölümlerinin veya belli
bölümünün çalışmasının sürdürülmesi için öngörülen besleme sistemidir.
Yardımcı
Hizmetler : Bir iletim veya dağıtım
sisteminin işletilmesi için gerekli tüm hizmetler.
Yatay
Entegre Elektrik Yükümlülüğü :
Elektrik üretim, iletim ve dağıtım fonksiyonlarından en az birini ve elektrik
ile ilgili olmayan bir diğer faaliyetin yerine getirilmesi yükümlülüğü.
Yapım Süresi
(Teslim Süresi) : Bir enerji
tesisinin sipariş tarihi (ya da belirtilen bir tarih-şantiyede faaliyetin
başlatılması gibi) ile sözleşme uyarınca tesisin ilk ünitesinin sevki ya da
kabulü tarihi arasında geçen süredir.
Yapı
Bağlantı (İrtibat Rakordman) Hattı : Elektrik enerjisini abonenin kullanım yeri içerisine
götürmek amacıyla, mevcut dağıtım şebekesinden başlanarak tesis edilip, yapı
bağlantı kutusunda son bulan hattır.
Yan Hizmetler
: Üretim Santralleri açısından,
elektrik üretiminin dışında sağlanan hizmetler. İletim Hizmeti Sağlayıcısı
açısından, elektrik enerjisinin iletilmesi dışında sağlanan hizmetler. (Bu
hizmetler, Oturan Sistemin Toparlanması, Sıcak Yedek, Reaktif Güç/Kapasite ve
Reaktif Enerji, Frekans Kontrolü ve Aşırı Frekans Koruması gibi hizmetleri
kapsamaktadır.)
Yan
Hizmetler Anlaşması (YHA) : MAMS
ve/veya ESİ tarafından, kullanıcılardan yan hizmetlerin satın alınmasına
ilişkin anlaşma.
Yardımcı
Yakıt : Ana yakıt haricindeki bir
Üretim Grubunun start edilmesi ve/veya Aşırı Yanma da dahil Üretim Grubu
çalışır durumdayken yanmayı desteklemek amacı ile kullanılan yakıt.
Yardımcılar
: Üretim Grubunun ya da Üretim
Grubuna ait kazan ya da kombine çevrim kazanının bir bölümü olmayıp, bu
birimlerin çalışması için gerekli olan Tesis bölümleri ve/veya Teçhizat.
Yeraltı
Kablosu : İletkenlerin ilave
donanımla yeraltı ya da sualtına yerleştirildiği elektrik hatlarıdır.
Yük : Enerji Sistemindeki, duruma göre tek bir ya da birkaç
Üretim Grubu tarafından karşılanacak olan talep.
Yük Dağıtım
Talimatları : Ulusal Kontrol Merkezi
ya da Bölgesel Kontrol Merkezi tarafından, Üretim Gruplarını Sözleşmeye
Bağlanmış İşletme Karakteristikleri çerçevesinde belirlenen bir zaman süreci
içinde belirli bir üretim ve/veya gerilim düzeyinin sağlanmasına ilişkin
talimatların verilmesi.
Yük Dağıtım
Toleransı : Sözleşmeler vasıtası ile
her bir Üretim Grubuna tanınacak tolerans; şöyle ki sözleşmede ya da ESİ’nin Yük Dağıtım talimatlarında belirtilen toleranslar
dahilinde kalan eksik yüklenmeden dolayı, üreticiye kapasite kaybı ödemesi
yapılması ya da ceza uygulanması söz konusu olmayacaktır.
Yük Düşme : Üretim Grubunun üretmiş olduğu yükün bağlı bulunduğu
şebekede daha alt bir seviyeye indirgemesi durumudur.
Yüksek Frekans Müdahalesi : Frekansa Duyarlı Mod
içerisinde çalışmakta olan bir MYD dahil Üretim Grubunun (bu BDGT modülünün bir
parçası da olabilir) aktif güç çıkışının, enerji sistemi frekansının (PYDK3
uyarınca ESİ tarafından bildirilen) hedef değerin üstüne çıkması durumunda
otomatik olarak düşürülmesidir.
Yüksek Gerilim : 36kV’un üzerindeki gerilim.
YİD : Yap İşlet Devret.
Yük Faktörü : Belirli bir periyottaki (yıl, ay, gün) tüketimin,
aynı periyottaki sürekli kullanımın karşılığı maksimumu yansıtan tüketime ya da
diğer uygun bir talebe oranıdır.
Yüksek Fırın Gazları : Yüksek fırında ham demir üretimi sırasında oluşan
yanıcı gazlardır.
Yenilenebilen Enerji Kaynakları : Halen ekonomik yönden iletebilir durumda ya da
ileride ekonomik olarak değerlendirebileceği tahmin edilen, bilinen ve beklenen
sürekli yenilenen doğal enerji kaynaklarıdır.
Yük Dağıtıcı : TEİAŞ elektrik sistemlerinde üretim ve tüketime
günün saatlik programlarından yararlanarak emniyetli, kaliteli, sürekli ve
ekonomik olarak işletilmesine bizzat emir veren, işletme manevralarına
koordinasyon ve kumanda eden Elektrik Teknisyeni veya Elektrik Mühendisidir.
Yük Dağıtım Merkezleri (YDM) : TEİAŞ Elektrik sisteminin üretim ve tüketim yönünden emniyetli,
kaliteli, sürekli ve ekonomik olarak işletilmesine 24 saat devamlı komuta eden,
işletme manevralarının koordinasyon ve kumandasını yapan işletme merkezleridir.
Zone : Mesafe koruma rölelerine ait etkin koruma yapabildiği
bölge demektir. Zone. 1: Etkin koruma bölgesi; biri
gösterir.
Zero Potential : Dünya
yüzeyindeki elektrik gerilimi sıfır
farkı.