380 kV Ermenek HES-Oymapınar HES Enerji İletim Hattı Arızası

          380 kV.  ErmenekHES – OymapınarHES. Enerji İletim Hattı,  3B 1272 MCM iletken kesitli,  133-174 direkler arası 2027 MCM 16 km. Özel Bölge olmak üzere toplam: 147,925km. 341 direkten oluşmaktadır. 05.D.03.0110 Proje numaralı, H-202 referanslı sözleşme kapsamında Feyz Çelik A.Ş. Firması tarafından tesis edildi, Geçici kabulü 15.09.2011 tarihinde yapıldı ve ErmenekHES devrede olmadığından 25.09.2011 tarihinde Oymapınar HES TM’ den boşta enerjilendi.

Hattın boşta enerjili olması sistem gerilimini yükseltme yönünde etki ettiğinden zaman zaman YTİM talimatı ile servise alınıp çıkarılmaktadır.

26.12.2011 tarihi saat:13.52’de 380 kV. Oymapınar HES TM 'den Ermenek Fideri kapatıldı ve Mesafe Koruma B Faz Toprak Kademe-1 sinyali ile açtı, gün içinde tekrar denedi tutmadı, aynı sinyallerle tekrar açtı ve bu esnada bara boşaldı.

            Oymapınar HES TM ‘deki rölelerden arızanın mesafesi tespit edilemediğinden, 27.12.2011 tarihinde 9. Grup Müdürlüğü Hat Bakım Ekipleri Ermenek HES ‘den,  19. Grup Müdürlüğü Hat Bakım Ekipleri Oymapınar TM tarafından  hattı ve hat güzergahını kontrole başlamışladı. 28.12.2011 günü  Ermenek HES TM’den ve Oymapınar HES TM’den  Hatta radarı vuruldu, bunun sonucunda Oymapınar HES TM’den 77. Km de B fazda toprak teması tespit edildi.  Bu çıkan km. değerinin hata payı ile birlikte arızanın Özel Bölge’de(160 -170 nolu direkler arası) olduğunu gösterdi. Ermenek tarafından radar 66. km.'yi gösterdi. Bu değer ise Özel bölgede 160 nolu direk civarını gösterdi. 167 numaralı direğin bulunduğu mevkiden dürbün ile 167-158 numaralı direkler arası kontrol edildiğinde 162-161 ve 161-160 numaralı  direklerin arasındaki toprak iletkeninin koptuğu ve 160-159-158 numaralı direkler arasındaki toprak iletkeninin ise faz iletkenlerinin altında kalacak şekilde buz yüklü olduğu gözlemlendi. 28.12.2011 ve 29.12.2011 tarihlerinde EİH’nın 151-167 nolu direkler hariç tümü kontrol edildi. 

31.12.2011 günü kar aracı ile 149 nolu direğin yanına kadar çıkılabildi, buradan 151nolu direğe doğru yürüyüş yapılarak 150-151 nolu direkler arasına kadar gelinmiş kar yağışının şiddetlenmesi ve tipi oluşumu nedeniyle ekip geri döndü. 

                 01.01.2012 günü kar aracı ile Beyreli yolu güzergahında EİH ‘na giden yoldan bölgeye ulaşılmaya çalışılmış yine kar aracının gideceği yolun yoğun kar tabakası ile kaplanması ve yolun belli olmamasından dolayı araç ile belli bir noktaya ulaştı. Bu mevkiden EİH ’ı dürbünler ile gözlemlendi 151-156 nolu direkler arası olan hat bölgesinde herhangi bir anormalliğe rastlanmadı. Bu 2 günün ardından  Gevne Çayı bölgesinden EİH’nın özel bölgesinin zirve noktasında bulunan direklerin  tesis edildiği noktaya kar aracı ve yaya yürüyüşü ile ulaşılamayacağı görüldü. Fakat  167 numaralı direkten arızanın olduğu noktaya karadan ulaşımın olamayacağı görüşü hasıl oldu. Hatta yürüyerek bu noktaya ulaşmaya çalışılsa dahi dönüşün yapılamayacağı ve bu bölgedeki hava şartlarının kötü olması ve barınacak yerin olmaması can güvenliğini tehlikeye atacağından dolayı , burada yapılacak arıza çalışmasının helikopter vasıtası ile yapılabileceği kanaatine varıldı. 12.01.2012 günü GDH (Güneydoğu Havacılık) şirketine bağlı helikopter ile arızanın net tespiti  için 162-161 nolu direklerin bulunduğu mevkii de uçuş gerçekleştirildi, fakat 161 numaralı direkten 160 numaralı direk tarafı tamamen bulut içinde kaldığı için keşif yapılamayarak geri dönüldü.

13.01.2012 günü arıza mahalline helikopter ile 2 ekip indirilerek arızaya müdahale edilmeye başldı. Fakat hava durumunun bir anda değişmesi ve arıza bölgesinde fırtınanın çıkmasından dolayı çalışma yarım bırakılarak ekipler  helikopter vasıtası ile alındı. Çalışma sonucunda Arızanın tam olarak tespiti yapıldı, 161 nolu direkten koruma iletkeni koparak düştü, direkte koruma iletkenin direğe bağlandığı noktada herhangi bir hırdavat parçası olmadığı gözlemlendi. Bu kopma ile birlikte 160-159, 159-158 numaralı direkler arası koruma iletkeni aşağı doğru saldı. Ayrıca 157-156-155 numaralı direkler arasında da koruma iletkeni faz iletkenlerinin altına düşmüş olduğu görüldü, 156 numaralı direkte fiber iletkenin askı pabucundan kurtularak konsola düştüğü tespit edildi.

19.01.2012 günü havanın açık olmasından dolayı hemen arıza noktalarına helikopter ile 3 ekip intikal ettirildi. 155 dolu direkten koruma iletkenini kuleye timsah ve kapma ile sabitleyerek 154 numaralı direğe doğru kayması engellendi. 156 numaralı direkte fiber iletkenli koruma teli kuleye sabitlendi, 160-161 numaralı direkler  arasındaki koruma iletkeni dolaşığı çözüldü ve 160 numaralı direğe yakın lif atığı tamir edilerek 161 'den 155 'e kadar olan koruma iletkeni kesilerek iptal edildi. 155 numaralı direkte koruma iletkeni direğin gövdesine sabitlenerek çalışma hava muhalefetine rağmen tamamlanmıştır.

 380 kV ErmenekHES-OymapınarHES EİH’nın Özel bölge olarak tesis edilen 134-174 numaralı direkler arasındaki bölümde rakım:2180 m. civarındadır. 161, 155 numaralı direkler arası  ve 136 numaralı direkte buz yükünün sürekli kaldığı oluşan arızadan anlaşılmaktadır. EİH üzerinde bu kısımların haricinde de buz yükünün tuttuğu fakat bu bölgelere nazaran daha çabuk döktüğü gözlemlendi. Kışın karlı havalarda özellikle 151-167 numaralı direklerin arasındaki mevkiiye ulaşımın mümkün olmamaktadır. Hattın bu  kısmında 151 ile 161 numaralı direkler durdurucu olup diğerleri taşıyıcıdır. Hattın arıza olan noktasına bakıldığında 155-161 numaralı direkler arası tamamen zirvede olup hakim rüzgarlara maruz kalmakta olduğu görüldü. Ayrıca arızayı arama esnasında tespit edilen bir noktada Fiber optikli (OPGW) kruma iletkeninin normal koruma iletkenine oranla daha çok buz yükü tuttuğu görüldü. Bu da OPGW iletkenin faz iletkenlerinin seviyesinin altına inmesine neden olmakta ve hafif bir rüzgarda bu iletken faz iletkenine yaklaşmakta dolaysıyla EİH’nın açmasına neden olmaktadır. 26.01.2012 tarihinde Ermenek-Oymapınar EİH’ı  Oymapınar TM’den C faz toprak arızasından sürekli açtı. Bu coğrafya ve iklim şartlarında hattın sürekli arıza yapma ihtimali göz önüne alındığında EİH ’nın 151 numaralı direkten itibaren 161 numaralı direğe kadar tekrar projelendirilmesi daha uygun olacaktır. Ekiplerimizin araç-gereç ve ekipmanlarımızı bu gibi güç durumlarda daha verimli çalışabilecek durumda organize etmemiz gerektiği kanaatindeyiz.

 Çalışmalara katılan ve zor hava şartlarında üstün başarılı çalışmalar sergileyen,  Konya 9. İletim Tesis ve İşletme Grup Müdürlüğünden İşletme Mühendisi Uğur KAYITMAZBATIR ve Konya, Seydişehir Hat Bakım Ekiplerine,  Antalya 19. İletim Tesis ve İşletme Grup Müdürlüğünden İşletme Mühendisi Ali KORKMAZ ve Antalya Hat Bakım Ekibi  ile Güneydoğu Havacılık Firması Helikopter pilotu ve yardımcı elemanlarına Grup Müdürlüğümüz adına çok teşekkür ederiz.

 

Recep UĞUZ

9. İletim Tesis ve İşletme Grup Müdürlüğü-Konya

recep.uguz@teias.gov.tr