380kV KESİCİ KUTUP BAKIMI

Müdürlüğümüze bağlı trafo merkezlerinde, elektriki  teçhizatların periyodik olarak bakımları ve testleri  yapılmaktadır. 380 ve 154kV eski tip  kesicilerde en sık karşılaşılan durumlardan birisi   gaz kaçaklarının fazla olması ve yapılan testler sonucu kontak geçiş direncinin yüksek olmasıdır.

            380/154/34,5kV Sincan TM’de özellikle 380kV kesicilerde sık sık gaz basıncı düşmekte ve  trafo bakım ekiplerimizce  SF6 gaz ilavesi yapılmaktaydı. Bu durum hem ekonomik olmamakta hem de iş kaybına neden olmaktaydı. Sorunun çözümü olarak,  fiderler transfere alınıp, sorunlu kutuplar demontaj edilerek, Müdürlüğümüze bağlı Akköprü Trafo Bakım atölye  ortamında gerekli bakım onarımlar yapılması neticesinde, gaz kaçakları minimize edilmiştir.

Son olarak ;  03.11.2009 tarihinde  380/154/34,5kV Sincan TM’de, 380kV Elbistan B reaktöründe(PARSONS , Seri No: 170688) ve reaktöre ait fider teçhizatında yapılan testlerde; BGTO’da bakımı yapılan reaktörün izolasyon durumunun ve diğer test sonuçlarının normal olduğu, ancak Elbistan B reaktör fiderine ait  kesiciside, A fazında C5 ve C6, B fazında ise C6 kapasitelerinin yüksek  olduğu  belirtilmiş  ve kontak geçiş direnci yüksek olan kontakların da bakımının yapılması tavsiye edilmiştir.

Müdürlüğümüze bağlı 380/154/34,5kV Sincan TM’de,  kontak geçiş direnci yüksek olan  380kV Elbistan B reaktörüne ait kesici,     Müdürlüğümüz atölyesinde kontak bakımın yapılabilmesi için , 05.11.20009 tarihinden itibaren kesici kutupları   demontaj edilerek atölye ortamında bakım çalışmalarına başlanılmış ve kısara sürede bakımlar bitirilerek kesici devreye alınmıştır.

Yapılan testlerde  ;

C2+C5 : 650  Mikroohm

C3+C6 : 350  Mikroohm

C2+C5 : 400  Mikroohm

C1+C4 : 2200 Mikroohm gibi çok yüksek bir omaj değeri ölçülmüştür.

Bilindiği üzere  380 ve 154kV kesicilerde  kontak geçiş direncinin,   100 mikroohm’un altında

olması istenir.

380kV kesicilerde kullanılan  Kondansatörler Kapasite değerine göre , (pikofarad) daha çok    manevra  darbe geriliminin harmoniği ve titreşimlerin frekansını azaltmaktadır.

Her faza ait kutuplar açılarak erkek ve dişi kontaklarda  gerekli bakım onarım , temizlik işlemlerı yapılmış  ve yapılan testlerde  2200 Mikroohm gibi çok yüksek olan direnç değerinin  35Mikroohm’a kadar düştüğü görülmüştür. Tüm kutuplarda benzer işlemler yapılarak, ölçülen kontak geçiş direncinin  100Mikroohm değerinin altında elde edilmesi sonucu kesici  bir hafta sonra yeniden montaj edilerek servise alınmıştır.

Sonuç olarak;

**   Yüksek gerilimli kesicilerde bir fazın simetrik açma veya kapama  meydana getirmemesi neticesinde teçhizat zarar görebilmekte ve aşırı gerilimlere neden olabilmektedir. Fazların asimetrik açılması veya kapanması esnasında zaman farkının uzaması, sistemde oluşan geçici gerilim(temporary) ile kararlı gerilimler (steady state) arasındaki zaman farkınıda arttırmaktadır.  

        **  TEİAŞ 420 kV SF6 gazlı kesicilerin garantili özellikler kısmında da belirtildiği gibi kesicilerde ilk kapatan kutupla son kapatan kutup arasındaki zaman farkının yeni kesicilerde  maksimum 5 ms , 2000 C-O çevrimi(bakım olmadan) sonrası yine maksimum 5 ms  olması özellikle belirtilmiştir.

  Dolayısıyla  arızalara meydan vermemek için  kesicilerin periyodik bakımları sürekli olarak yapılmalı, açma ve kapama  süreleri ,  kontak geçiş dirençleri ölçülerek uygun değerlerlerde olup olmadığı,  fazlar arasındaki dengesizlik  sürekli olarak kontrol edilmelidir.  

HAZIRLAYAN 

Abdi KÖRPINAR

Elektrik Y.Mühendisi

Recep BAKIR

recepbakir38@mynet